Profilaktyka onkologiczna – dlaczego warto o niej pamiętać przez cały rok?

Profilaktyka onkologiczna kojarzy się przede wszystkim z regularnymi badaniami. W rzeczywistości jest pojęciem znacznie szerszym: obejmuje zarówno działania, które mogą zmniejszać ryzyko rozwoju niektórych nowotworów, jak i badania pozwalające wykrywać wybrane choroby na możliwie wczesnym etapie.

Z okazji Międzynarodowego Dnia Onkologicznego Eurodiagnosis rozpoczyna Miesiąc Profilaktyki Onkologicznej. To dla nas okazja nie tylko do przygotowania specjalnej akcji dla Pacjentów, ale przede wszystkim do przypomnienia, jak ważna jest świadoma troska o zdrowie przez cały rok.

Czym jest profilaktyka onkologiczna?

Profilaktykę onkologiczną można podzielić na kilka obszarów.

Profilaktyka pierwotna

Profilaktyka pierwotna ma na celu ograniczanie czynników zwiększających ryzyko rozwoju chorób nowotworowych. Obejmuje m.in. niepalenie tytoniu, ograniczenie spożywania alkoholu, regularną aktywność fizyczną, utrzymywanie prawidłowej masy ciała, odpowiednią dietę czy ochronę skóry przed nadmiernym promieniowaniem UV.

Istotną rolę odgrywają również szczepienia chroniące przed wybranymi infekcjami związanymi ze zwiększonym ryzykiem rozwoju niektórych nowotworów.

Profilaktyka wtórna

Profilaktyka wtórna koncentruje się natomiast na wykrywaniu choroby na możliwie wczesnym etapie, zanim pojawią się zaawansowane objawy. Służą temu przede wszystkim odpowiednio dobrane badania przesiewowe.

Nie istnieje jednak jeden uniwersalny zestaw badań onkologicznych odpowiedni dla każdego. Ich zakres zależy m.in. od wieku, płci, historii rodzinnej i indywidualnych czynników ryzyka.

Dlaczego wczesne wykrycie zmian jest tak ważne?

Wiele chorób nowotworowych we wczesnych stadiach może rozwijać się bez charakterystycznych objawów. Dlatego nie warto traktować dobrego samopoczucia jako jedynego wyznacznika stanu zdrowia.

Badania profilaktyczne mają umożliwić wykrycie określonych zmian na etapie, na którym Pacjent może jeszcze nie odczuwać żadnych dolegliwości.

Jednocześnie pojawienie się niepokojących lub utrzymujących się objawów powinno być powodem do konsultacji z lekarzem, zamiast samodzielnego dobierania badań obrazowych.

Jakie badania wykorzystuje się w profilaktyce nowotworów?

Rodzaj zalecanych badań zależy od konkretnego nowotworu i sytuacji Pacjenta. W profilaktyce i wczesnym wykrywaniu wybranych chorób wykorzystuje się m.in. mammografię, cytologię lub test HPV, kolonoskopię oraz inne badania zalecane określonym grupom Pacjentów.

Nie każde badanie diagnostyczne jest jednocześnie badaniem przesiewowym.

Dotyczy to również rezonansu magnetycznego (MR) i tomografii komputerowej (TK). Są to niezwykle ważne narzędzia współczesnej diagnostyki, ale nie oznacza to, że powinny być wykonywane profilaktycznie u każdego zdrowego Pacjenta.

Lekarz dobiera odpowiednią metodę diagnostyczną na podstawie wskazań, objawów, czynników ryzyka i dotychczasowych wyników badań.

Jaką rolę w onkologii odgrywa diagnostyka obrazowa?

Badania obrazowe mają bardzo szerokie zastosowanie w diagnostyce onkologicznej. W zależności od sytuacji klinicznej mogą pomagać m.in. w wykrywaniu i charakterystyce zmian, określaniu ich lokalizacji i rozległości, planowaniu dalszego postępowania oraz monitorowaniu zmian w kolejnych badaniach.

Samo wykonanie badania to jednak tylko jeden z etapów diagnostyki.

Istotna jest również interpretacja uzyskanych obrazów przez lekarza radiologa oraz zestawienie wyniku z pozostałymi informacjami dotyczącymi Pacjenta.

Diagnostyka obrazowa w różnych rodzajach nowotworów

Zakres diagnostyki obrazowej zależy od rodzaju nowotworu, jego lokalizacji oraz sytuacji klinicznej Pacjenta. Rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa, mammografia i inne metody obrazowania mogą być wykorzystywane na różnych etapach diagnostyki oraz leczenia.

Rak piersi

W diagnostyce raka piersi ważną rolę odgrywają badania obrazowe, przede wszystkim mammografia i USG piersi. W określonych sytuacjach klinicznych wykorzystywany jest również rezonans magnetyczny piersi (MR piersi). Dobór odpowiedniego badania zależy m.in. od wieku Pacjentki, wskazań oraz wcześniejszych wyników.

Rak prostaty

W przypadku podejrzenia raka prostaty jednym z badań wykorzystywanych w procesie diagnostycznym jest wieloparametryczny rezonans magnetyczny prostaty (mpMRI). Obrazy MR mogą dostarczyć lekarzowi informacji dotyczących lokalizacji i charakteru podejrzanych zmian oraz stanowić element dalszego postępowania diagnostycznego.

Rak płuca

W diagnostyce raka płuca szczególne znaczenie ma tomografia komputerowa klatki piersiowej (TK). Badanie pozwala na dokładną ocenę struktur klatki piersiowej i może być wykorzystywane zarówno w diagnostyce zmian, jak i na kolejnych etapach postępowania.

Rak jelita grubego

Podstawą profilaktyki i wczesnego wykrywania raka jelita grubego są odpowiednie badania przesiewowe, w tym kolonoskopia. Diagnostyka obrazowa, szczególnie tomografia komputerowa, może natomiast odgrywać ważną rolę po wykryciu choroby, m.in. w ocenie jej rozległości i dalszym planowaniu postępowania.

Nowotwory mózgu i ośrodkowego układu nerwowego

W diagnostyce guzów i nowotworów mózgu szczególnie istotnym badaniem jest rezonans magnetyczny głowy. Pozwala on szczegółowo obrazować struktury mózgowia i jest wykorzystywany zarówno w diagnostyce zmian, jak i w ich późniejszej kontroli.

Nowotwory jamy brzusznej

W przypadku nowotworów wątroby, trzustki, nerek oraz innych narządów jamy brzusznej zastosowanie znajdują m.in. tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny. Wybór metody obrazowania zależy od lokalizacji zmiany, celu badania i indywidualnej sytuacji Pacjenta.

Należy pamiętać, że nie każde badanie obrazowe jest badaniem przesiewowym. O tym, jaka metoda diagnostyczna jest odpowiednia w konkretnym przypadku, powinien decydować lekarz na podstawie wskazań medycznych.

Dlaczego porównanie wcześniejszych badań może mieć znaczenie?

Jeżeli Pacjent posiada więcej niż jedno badanie wykonane w różnym czasie, ich porównanie może dostarczyć radiologowi dodatkowych informacji.

Lekarz może ocenić m.in., czy obserwowana wcześniej zmiana pozostaje stabilna, czy zmieniła swoje wymiary lub cechy obrazowe oraz czy pojawiły się nowe nieprawidłowości.

Dlatego warto przechowywać wcześniejsze badania wraz z pełnymi obrazami, a nie wyłącznie opisem. Mogą okazać się przydatne podczas kolejnej diagnostyki.

Czym jest druga opinia radiologiczna?

Druga opinia radiologiczna polega na ponownej, niezależnej analizie obrazów z wykonanego już badania przez innego lekarza radiologa.

Pacjent może zdecydować się na nią np. wtedy, gdy chce zweryfikować wcześniejszy opis, przedstawić badanie specjaliście zajmującemu się określonym obszarem diagnostyki albo uzyskać dodatkową ocenę przed dalszym etapem leczenia.

W przypadku bardziej złożonej diagnostyki, w tym diagnostyki onkologicznej, znaczenie może mieć również doświadczenie radiologa w określonej subspecjalizacji.

Druga opinia nie zastępuje konsultacji z lekarzem prowadzącym. Jest dodatkowym elementem diagnostyki, który lekarz może uwzględnić razem z wynikami pozostałych badań, objawami i historią choroby Pacjenta.

Miesiąc Profilaktyki Onkologicznej w Eurodiagnosis – 10% zniżki

Chcemy, aby Międzynarodowy Dzień Onkologiczny był okazją do przypomnienia, że o zdrowie warto dbać nie tylko wtedy, gdy pojawia się diagnoza.

Dlatego przez cały październik organizujemy Miesiąc Profilaktyki Onkologicznej Eurodiagnosis.

Od 1 do 31 października 2026 r. możesz skorzystać z 10% zniżki na cały koszyk.

Jak skorzystać z rabatu?

Aby otrzymać rabat, podczas składania zamówienia wpisz kod:

ONKO10%

Promocja obejmuje cały koszyk i nie jest przeznaczona wyłącznie dla Pacjentów onkologicznych. Aby skorzystać ze zniżki, nie trzeba mieć rozpoznanej ani podejrzewanej choroby nowotworowej.

Kod ONKO10% można wykorzystać jednorazowo w okresie trwania akcji.

Szczegółowe zasady akcji „Miesiąc Profilaktyki Onkologicznej” określa Regulamin promocji dostępny na stronie internetowej Eurodiagnosis.

Profilaktyka zaczyna się od świadomości

Profilaktyka onkologiczna nie oznacza wykonywania jak największej liczby badań. Oznacza przede wszystkim świadome ograniczanie czynników ryzyka, korzystanie z odpowiednich programów badań przesiewowych, zwracanie uwagi na niepokojące objawy i konsultowanie ich z lekarzem.

Warto również przechowywać swoją dokumentację medyczną i wcześniejsze badania obrazowe. Jeśli konieczna będzie dalsza diagnostyka, mogą one stanowić ważny punkt odniesienia dla lekarza.

Miesiąc Profilaktyki Onkologicznej ma być przede wszystkim przypomnieniem, że troska o zdrowie nie powinna zaczynać się dopiero w momencie postawienia diagnozy.

Od 1 do 31 października 2026 r. użyj kodu ONKO10% i otrzymaj 10% zniżki na cały koszyk w Eurodiagnosis.

Informacje zawarte w artykule mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji lekarskiej ani indywidualnie dobranych zaleceń dotyczących badań profilaktycznych.